تحلیل ابعاد فرهنگی كشف حجاب رضاخانی در ویژهبرنامه «از فرمان تا فریب»
در ویژهبرنامه «از فرمان تا فریب» به مناسبت سالروز كشف حجاب به دستور رضاخان، زینب ارفع، كارشناس مسائل اجتماعی، با تشریح پیامدهای فرهنگی این سیاست، بر نقش محوری زنان در حفظ هویت اصیل جامعه ایرانی تأكید كرد.
به گزارش روابط عمومی شبكه رادیویی ایران، ویژهبرنامه «از فرمان تا فریب» به مناسبت سالروز صدور فرمان كشف حجاب توسط رضاخان با حضور زینب احقر، كارشناس مسائل اجتماعی، به بررسی ابعاد فرهنگی، هویتی و اجتماعی این واقعه تاریخی پرداخت.
در این برنامه تأكید شد كه سیاست كشف حجاب در دوره پهلوی اول صرفاً یك اقدام ظاهری نبود، بلكه بخشی از یك پروژه گسترده برای تغییر هویت فرهنگی جامعه ایرانی و جایگزینی آن با الگوهای بیگانه و عاریهای بود، الگویی كه نه با اصالت تاریخی ملت ایران سازگاری داشت و نه میتوانست در شكلدهی به بنیانهای فكری نسل آینده نقشی سازنده ایفا كند.
زینب احقردر این گفتوگو با اشاره به اینكه تمركز سیاستهای غربگرایانه آن دوره بر زنان، اقدامی هدفمند و حسابشده بود، بیان كرد كه زنان به عنوان محور اصلی خانواده و نخستین مربیان نسل آینده، نقش تعیینكنندهای در انتقال ارزشها و شكلگیری هویت فرهنگی جامعه دارند و هرگونه تغییر اجباری در ظاهر و سبك زندگی آنان، در واقع تلاشی برای تغییر بنیادین در ساختار فرهنگی كشور محسوب میشد. وی با استناد به فرمایش امام خمینی رحمهالله علیه مبنی بر اینكه «مرد از دامن زن به معراج میرود»، تأكید كرد كه این سخن نشاندهنده جایگاه بیبدیل زن در تربیت انسان و ساختن جامعه است و از همین روست كه جریانهای تهاجمی فرهنگی، نخستین هدف خود را تغییر هویت زنان قرار میدهند تا از این طریق بتوانند بنیانهای فرهنگی خانواده را تحت تأثیر قرار دهند و مسیر انتقال ارزشهای اصیل به نسلهای آینده را دچار اختلال كنند. ارفع در ادامه با اشاره به تجربه تاریخی مدارس دخترانه در دوره پهلوی و تلاش برای تربیت نسل جدید بر اساس الگوهای غربی، توضیح داد كه این سیاستها با هدف ایجاد فاصله میان دختران ایرانی و هویت فرهنگی خودشان دنبال میشد و در صورت تداوم، میتوانست به تغییرات عمیق در سبك زندگی، باورها و نگرشهای جامعه منجر شود.
وی افزود كه زنان به دلیل نقش محوری در خانواده، نخستین نقطه تماس فرهنگسازی در خانه هستند و اگر قرار باشد فرهنگی بیگانه یا ضدفرهنگ در جامعه ریشه بدواند، طبیعی است كه این جریان از طریق زنان و از درون خانه آغاز میشود، زیرا مادران نخستین آموزگاران فرزندان و شكلدهندگان اصلی شخصیت آنان هستند و هرگونه تغییر در هویت آنان، بهطور مستقیم بر هویت نسل آینده اثر میگذارد. در بخش دیگری از این برنامه، ارفع با اشاره به اهمیت حفظ اصالت فرهنگی در برابر جریانهای تهاجمی، بیان كرد كه هویت ایرانی اسلامی بر پایه ارزشهایی شكل گرفته كه طی قرنها در بستر خانواده، مدرسه و جامعه منتقل شده و هرگونه تلاش برای تضعیف این هویت، در واقع تلاشی برای تضعیف انسجام اجتماعی و پیوندهای فرهنگی ملت است.
وی تأكید كرد كه كشف حجاب رضاخانی، نه یك اصلاح اجتماعی، بلكه اقدامی تحمیلی و مبتنی بر نگاه اقتدارگرایانه بود كه با هدف تغییر سبك زندگی و ایجاد فاصله میان نسل جدید و ارزشهای اصیل فرهنگی دنبال شد و به همین دلیل، حساسیت نسبت به آن در سطح جامعه و نهادهای فرهنگی همچنان قابل درك است. در پایان این ویژهبرنامه، زینب ارفع با تأكید بر اینكه صیانت از هویت زن ایرانی، صیانت از هویت جامعه است، خاطرنشان كرد كه توجه به نقش زنان در تربیت نسل آینده، ضرورتی فرهنگی و اجتماعی محسوب میشود كه باید در سیاستگذاریها، برنامهریزیهای آموزشی و فعالیتهای رسانهای مورد توجه جدی قرار گیرد، چراكه آینده فرهنگی كشور در گرو حفظ اصالت و هویت زن ایرانی و تقویت جایگاه او در خانواده و جامعه است.